Để có trải nghiệm tốt hơn trên trên trang thông tin điện tử VKSND tỉnh Sóc Trăng, bật JavaScript trong trình duyệt của bạn
Bật javasrcipt trình duyệt Chrome Bật javasrcipt trình duyệt IE
chi tiết tin

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, HIỆU QUẢ CÁC PHIÊN TÒA RÚT KINH NGHIỆM TẠI VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN MỸ XUYÊN

 

Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới đã xác định: “Viện kiểm sát các cấp thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động tư pháp… Nâng cao chất lượng công tố của kiểm sát viên tại phiên tòa, đảm bảo tranh tụng dân chủ với Luật sư, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác…”. Đến ngày 02/6/2005, nhiệm vụ “Nâng cao chất lượng tranh tụng tại các phiên tòa xét xử” cũng được Bộ chính trị nhấn mạnh tại Nghị quyết 49-NQ/TW.

Quán triệt sâu sát các Nghị quyết của Bộ chính trị đã đề ra. Viện kiểm sát nhân dân huyện Mỹ Xuyên luôn xác định công tác trọng tâm của Ngành là: không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp, đảm bảo tranh tụng dân chủ với Luật sư, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác để bảo vệ quan điểm truy tố của Viện kiểm sát, một mặt chống oan sai, đồng thời, không bỏ lọt tội phạm; để không ngừng nâng cao chất lượng, kỹ năng nghiệp vụ cho Kiểm sát viên trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử, đặc biệt là kỹ năng đối đáp, tranh tụng, đáp ứng yêu cầu của Ngành và tinh thần cải cách tư pháp, thời gian qua, Viện kiểm sát nhân dân huyện Mỹ Xuyên chú trọng công tác phối hợp với Tòa án cùng cấp tổ chức các phiên toà rút kinh nghiệm. Bên cạnh những kết quả đã đạt được, cũng còn có những hạn chế nhất định, việc nghiên cứu và đề ra các giải pháp cụ thể, thiết thực để không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả phiên tòa rút kinh nghiệm là rất cần thiết và có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

1. Thực trạng các phiên tòa rút kinh nghiệm Kiểm sát viên thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử thời gian qua

Mục đích cơ bản cần phải đạt được của công tác tư pháp thời gian tới là nâng cao chất lượng xét xử, đảm bảo việc xét xử thật sự công bằng, dân chủ và nghiêm minh, không bỏ lọt tội phạm, đồng thời không làm oan người vô tội. Quan điểm của Đảng về hoạt động tranh tụng được đề cặp trong Nghị quyết 08-NQ/TW và Nghị quyết 49-NQ/TW là hoạt động giữa bên tiến hành tố tụng và bên tham gia tố tụng nhằm để việc xét hỏi, tranh tụng bình đẳng, dân chủ với mục đích làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án dưới sự điều hành và phán quyết định Tòa án. Vì vậy, việc tổ chức phiên tòa theo tinh thần cải cách tư pháp có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần quyết định đến kết quả phán quyết của tòa án.

Thời gian qua, Viện kiểm sát nhân dân huyện Mỹ Xuyên đã có rất nhiều cố gắng trong việc phối hợp với Tòa án cùng cấp tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm. Qua đó, giúp Kiểm sát viên không ngừng nâng cao kỹ năng trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử, nhất là nâng cao trách nhiệm trong việc xét hỏi, chất lượng luận tội, kỹ năng đối đáp, tranh luận với những người tham gia tố tụng. Mặt khác, tạo phong trào thi đua sôi nổi trong Kiểm sát viên, đặc biệt là những Kiểm sát viên mới bổ nhiệm, thiếu kinh nghiệm thực tiễn. Đây còn là cơ hội cho việc tiếp thu kinh nghiệm một cách nhanh nhất, rút ngắn khoảng cách về thời gian tích luỹ, học hỏi những kinh nghiệm trong thực tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, phiên tòa rút kinh nghiệm Kiểm sát viên cũng còn có những hạn chế nhất định, cụ thể:

- Số lượng các phiên tòa rút kinh nghiệm còn ít, một số ít phiên tòa rút kinh nghiệm chưa có sự chuẩn bị tốt, thiếu sự phối hợp giữa các ngành, việc tiếp thu rút kinh nghiệm cũng như đóng góp ý kiến rút kinh nghiệm chưa đáp ứng yêu cầu...

- Trong số những vụ án được chọn xét xử rút kinh nghiệm có vụ phạm pháp quả tang, các bị cáo thừa nhận tốt hành vi phạm tội, nên Kiểm sát viên có phần chủ quan, luận tội chưa phân tích sâu động cơ, mục đích phạm tội, làm giảm tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội mà bị cáo đã gây ra. Bên cạnh đó, luận tội cũng chưa phân tích sâu các chứng cứ đã được thẩm tra công khai tại toà, thường viện dẫn những chứng cứ thu thập có sẵn trong hồ sơ, những vấn đề đã chuẩn bị sẵn từ trước, nên luận tội của Kiểm sát viên chưa mang tính thuyết phục cao đối với Hội đồng xét xử, Luật sư và những người tham gia tố tụng khác.

- Trong đối đáp, tranh luận, một số Kiểm sát viên chưa thể hiện được tính chủ động, còn mất bình tĩnh khi Luật sư và những người tham gia tố tụng khác đặt ra những vấn đề mới, dẫn đến việc đối đáp chung chung, chưa viện dẫn căn cứ pháp lý làm cơ sở đối đáp, không thuyết phục được Hội đồng xét xử.

2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phiên tòa rút kinh nghiệm Kiểm sát viên thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử

Trong quá trình cải cách tư pháp, để thực hiện tốt tinh thần Nghị quyết 08-NQ/TW và Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ chính trị đã đề ra, nhằm không ngừng nâng cao kỹ năng nghiệp vụ cho Kiểm sát viên, đặc biệt là kỹ năng tranh tụng trên cơ sở tranh tụng thật sự bình đẳng, dân chủ với Luật sư, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác để bảo vệ quan điểm truy tố của Viện kiểm sát. Viện kiểm sát nhân dân huyện Mỹ Xuyên, xin nêu một số giải pháp trọng tâm sau đây:

- Lãnh đạo đơn vị đặc biệt quan tâm triển khai các quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác tư pháp đến toàn thể cán bộ, Kiểm sát viên trong đơn vị nhằm quán triệt thực hiện tốt trong thời gian tới.

- Khi tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm cho Kiểm sát viên cần lựa chọn những vụ án có tính chất tương đối phức tạp, không quá khó và cũng không quá dễ; trong hoạt động lãnh chỉ đạo phải căn cứ vào tính chất, mức độ của từng vụ án cụ thể, đảm bảo việc bố trí và phân công Kiểm sát viên một cách hợp lý, vừa phát huy đư­ợc năng lực trách nhiệm của Kiểm sát viên, vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Việc tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm cho Kiểm sát viên được thực hiện thường xuyên và có sơ, tổng kết rút kinh nghiệm…

- Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại toà trước hết cần phải nhận thức được rằng, mình là bên buộc tội. Để thực hiện tốt vai trò này, Kiểm sát viên phải áp dụng mọi biện pháp hợp pháp để bảo vệ quan điểm truy tố của Viện kiểm sát nêu trong cáo trạng. Ngoài vai trò chính yếu nêu trên, tại phiên tòa Kiểm sát viên còn có trách nhiệm bảo vệ công lý, cùng Hội đồng xét xử làm sáng tỏ mọi tình tiết của vụ án, áp dụng đúng pháp luật để giải quyết vụ án một cách khách quan, công bằng, nghiêm minh, không bỏ lọt tội phạm và làm oan người vô tội. Theo đó, ở các giai đoạn trong quá trình xét xử một vụ án hình sự cụ thể, Kiểm sát viên phải thực hiện tốt những nhiệm vụ sau:

Giai đoạn trước khi mở phiên tòa đến khi bắt đầu phiên tòa:

Trong giai đoạn này, Kiểm sát viên phải nắm chắc nội dung vụ án, chuẩn bị đề cương xét hỏi, nhận định được biễn biến phiên tòa theo các hướng có thể xảy ra, các luận điểm của người bào chữa sẽ đưa ra, tình huống mà bị cáo có thể phản cung, người làm chứng, người bị hại có thể thay đổi lời khai….và chuẩn bị các chứng cứ nào (theo thứ tự ưu tiên về giá trị chứng minh trong vụ án) để chứng minh nhằm bảo vệ quan điểm đúng đắn. Có như vậy, Kiểm sát viên mới có đủ luận cứ để đối đáp, tranh luận với Luật sư và những người tham gia tố tụng khác khi họ yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, triệu tập thêm người làm chứng, hoặc yêu cầu đưa thêm vật chứng và tài liệu ra xem xét tại phiên tòa. Mặt khác, Kiểm sát viên cần trao đổi với Chủ tọa phiên tòa trước khi bắt đầu phiên tòa về thành phần những người cần được triệu tập, nắm thêm những vật chứng và tài liệu mà người bào chữa trực tiếp giao cho Tòa án trong giai đoạn chuẩn bị xét xử chưa có trong hồ sơ kiểm sát…

Giai đoạn xét hỏi:

Với vị thế của bên buộc tội, Kiểm sát viên phải chủ động, tích cực tham gia xét hỏi bị cáo và những người tham gia tố tụng khác. Việc xét hỏi của Kiểm sát viên ngoài mục đích làm sáng tỏ các tình tiết của vụ án, còn nhằm thẩm tra lời khai của bị cáo, bị hại, người làm chứng và những người tham gia tố tụng khác để phục vụ cho việc luận tội và làm cơ sở cho việc đối đáp trong giai đoạn tranh luận. Trong trường hợp, ai đó được hỏi và có trả lời mâu thuẩn với lời khai được lưu giữ trong hồ sơ thì sau đó, Kiểm sát viên phải hỏi lại người đó và công bố ngay lời khai của họ ở giai đoạn điều tra ngay trong phần xét hỏi, không nên để sang phần tranh luận mới công bố.

Bởi lẽ, Kiểm sát viên không chỉ là bên buộc tội mà còn là bên gỡ tội, bảo vệ công lý tại phiên tòa, nên có trách nhiệm hỏi về cả những tình tiết liên quan đến việc gỡ tội cho bị cáo. Đặc biệt, Kiểm sát viên cần tập trung theo dõi nội dung và hướng xét hỏi của người bào chữa để có sự chủ động trong việc chuẩn bị đối đáp, tranh luận. Khi xem xét chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án, nhất là những tài liệu, đồ vật do người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự hoặc những người tham gia tố tụng khác xuất trình tại phiên tòa thì Kiểm sát viên phải hỏi người xuất trình về nguồn gốc, cách thức thu thập và trình bày ý kiến của mình về tính hợp pháp, xác thực và mức độ liên quan của chúng đối với vụ án. Để thực hiện tốt việc xét hỏi, Kiểm sát viên phải nắm chắc hồ sơ vụ án, đặc điểm nhân thân và thái độ khai báo ở giai đoạn điều tra của bị cáo và những người có liên quan. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch, nội dung xét hỏi và dự kiến các tình huống có thể xảy ra tại phiên tòa, đồng thời chú ý bổ sung những tình tiết mới phát sinh vào bản luận tội.

Giai đoạn tranh luận:

Đây là giai đoạn thể hiện rõ nét nhất, tập trung nhất tinh thần tranh tụng. Trong giai đoạn này, Kiểm sát viên phải phát huy hết vai trò của một bên tham gia tố tụng tích cực. Mỡ màn cho cả quá trình tranh tụng là việc Kiểm sát viên trình bày bản luận tội, trong đó nêu lên những nội dung là tiền đề cho việc tranh luận. Vì vậy, bản luận tội phải được chuẩn bị kỹ, đồng thời phải cặp nhật, bổ sung những tình tiết mới trên cơ sở theo dõi kết quả xét hỏi tại phiên tòa. Để thuyết phục được Hội đồng xét xử thì khi luận tội Kiểm sát viên phải viện dẫn những chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa, có xem xét toàn diện các chứng cứ, ý kiến của bị cáo, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác trong việc xác định tội phạm và người phạm tội, sau đó phân tích, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội do bị cáo thực hiện, thủ đoạn, mục đích và động cơ phạm tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, tình tiết khác về nhân thân bị cáo, vị trí, vai trò của các bị cáo trong vụ án có đồng phạm…trên cơ sơ đó, đề xuất mức hình phạt, biện pháp tư pháp có thể áp dụng.

Sau khi Kiểm sát viên trình bày xong bản luận tội, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác có thể đưa ra ý kiến về vấn đề đã được nêu trong bản luận tội và Kiểm sát viên có trách nhiệm đối đáp; để đối đáp, tranh luận tốt, đòi hỏi Kiểm sát viên phải phát huy trí tuệ, khả năng ứng phó nhanh nhạy, sắc bén, vận dụng các chứng cứ của vụ án, kiến thức pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn, khai thác triệt để những mâu thuẫn trong ý kiến tranh luận của các bên để phân tích, lập luận, bác bỏ những ý kiến không đúng của người bào chữa, của bị cáo và những người tham gia tố tụng khác.

Để khắc phục tình trạng đối đáp, tranh luận chung chung, không đúng trọng tâm, thiếu sức thuyết phục, trước đó, ngoài việc nắm chắc hồ sơ vụ án, nắm chắc quy định của pháp luật về tội phạm mà bị cáo bị truy tố, Kiểm sát viên cần phải dự kiến được những vấn đề bị cáo sẽ không nhận tội, những nội dung mà người bào chữa sẽ tranh luận và có sự chuẩn bị trước về chứng cứ chứng minh cho từng nội dung cụ thể, cùng với việc thẩm tra tại phiên tòa để bảo vệ quan điểm đúng đắn đã truy tố.

Đặng Phước Thiện
VKSND Huyện Mỹ Xuyên

 

 

 


Tin liên quan

» Viện kiểm sát nhân dân huyện Thạnh Trị ban hành kiến nghị yêu cầu cơ quan CSĐT Công an huyện Thạnh Trị khắc phục vi phạm trong công tác tiếp nhận, giải quyết tố tác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố
» Viện kiểm sát nhân dân huyện Thạnh Trị ban hành kiến yêu cầu cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Thạnh Trị khắc phục vi phạm trong công tác giải quyết án Hình sự
» VKSND huyện Kế Sách tăng cường công tác Kiến nghị trong tuyên truyền, phổ biến quy định về họ, hụi, biêu phường tại địa phương
» Viện KSND tỉnh Sóc Trăng kiến nghị áp dụng biện pháp phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật
» Thực hiện tốt việc giải quyết án hình sự liên quan đến công tác phòng chống dịch bệnh Covid 19